Gięcie blach wymaga odpowiednio dobranej maszyny, ale o dokładności gotowego elementu w dużej mierze decyduje także jej oprzyrządowanie. Jakie narzędzia stosuje się w prasach krawędziowych? Podstawowy zestaw tworzą stemple i matryce, dobierane między innymi do grubości oraz rodzaju materiału, oczekiwanego kąta gięcia i geometrii detalu. W praktyce dostępnych jest wiele wariantów narzędzi, dzięki czemu jedna prasa krawędziowa może służyć do wykonywania elementów o bardzo zróżnicowanych kształtach.
Stemple i matryce – podstawowe narzędzia do gięcia blach
Stemple i matryce współpracują ze sobą podczas formowania arkusza. Stempel jest narzędziem górnym. Naciska na blachę i przemieszcza ją w kierunku matrycy znajdującej się poniżej. W efekcie materiał ulega kontrolowanemu odkształceniu.
Do najczęściej stosowanych stempli należą modele proste, ostre, promieniowe oraz typu „gęsia szyja”. Ostatni wariant wykorzystuje się między innymi przy wykonywaniu profili, gdzie konstrukcja standardowego stempla mogłaby kolidować z wcześniej zagiętą częścią detalu.
Matryce mogą natomiast mieć rowek w kształcie litery V, U lub inną geometrię dopasowaną do konkretnej operacji. Bardzo popularne są matryce V stosowane przy gięciu swobodnym i dobijaniu.
Narzędzia do pras krawędziowych dobiera się do grubości blachy i promienia gięcia
Wybór oprzyrządowania nie powinien być przypadkowy. Narzędzia do pras krawędziowych dobiera się na podstawie parametrów materiału oraz oczekiwanego efektu obróbki. Znaczenie mają między innymi:
- grubość i gatunek blachy,
- długość linii gięcia,
- wymagany kąt,
- oczekiwany promień wewnętrzny,
- metoda gięcia,
- geometria produkowanego detalu,
- maksymalna siła dopuszczalna dla narzędzia.
Przykładowo szerokość rozwarcia matrycy V wpływa na promień gięcia oraz siłę potrzebną do uformowania elementu. Przy gięciu swobodnym jako punkt wyjścia dla stali konstrukcyjnej często przyjmuje się rozwarcie V wynoszące około 6–10 grubości blachy, nierzadko około 8 grubości. Ostateczny dobór zależy jednak od materiału, oczekiwanego promienia oraz zaleceń producenta oprzyrządowania.
Jakie narzędzia stosuje się w gięciu blach o nietypowych kształtach?
Standardowe narzędzia do gięcia blach nie wystarczają przy każdej operacji. Produkcja bardziej złożonych części może wymagać zastosowania oprzyrządowania specjalnego. Pozwala ono między innymi wykonywać przetłoczenia, zawijanie krawędzi, gięcie promieniowe czy kilka zagięć w ramach jednego cyklu.
Do tej grupy zaliczają się między innymi narzędzia do zamykania i spłaszczania krawędzi, specjalne stemple promieniowe oraz zestawy przeznaczone do konkretnych profili. Takie narzędzia do gięcia metalu znajdują zastosowanie zwłaszcza w produkcji seryjnej, gdy powtarzalność operacji ma duże znaczenie dla wydajności procesu.
Segmentowe narzędzia do gięcia metalu ułatwiają obróbkę różnych detali
Stemple oraz matryce mogą występować jako elementy pełnej długości lub narzędzia segmentowe. Drugie rozwiązanie daje możliwość zestawiania odcinków o różnych długościach, aby uzyskać konfigurację dopasowaną do aktualnie obrabianego elementu.
Segmentacja zwiększa elastyczność stanowiska. Operator może przygotować zestaw odpowiadający długości gięcia bez konieczności stosowania osobnego, pełnowymiarowego narzędzia do każdego detalu. Ma to znaczenie przy częstych zmianach produkcji i realizacji krótkich serii.
Jakie narzędzia stosuje się w prasach krawędziowych? Stemple, matryce i oprzyrządowanie specjalne
Odpowiedź na pytanie, jakie narzędzia stosuje się w prasach krawędziowych, zależy przede wszystkim od planowanej operacji. Podstawą są stemple i matryce. Ich geometria, wymiary oraz parametry muszą odpowiadać obrabianemu materiałowi. Przy bardziej skomplikowanych detalach wykorzystuje się również oprzyrządowanie specjalne i segmentowe.
Prawidłowy dobór narzędzi wpływa na możliwość uzyskania wymaganego kąta oraz promienia, ograniczenie ryzyka uszkodzenia materiału i zachowanie powtarzalności produkcji. Trzeba też uwzględnić dopuszczalne obciążenie narzędzi i parametry, jakie oferuje konkretna prasa krawędziowa.
FAQ – narzędzia do pras krawędziowych
Jakie są podstawowe narzędzia do gięcia blach?
Podstawowe narzędzia do gięcia blach to stemple montowane w górnej części prasy oraz matryce instalowane w części dolnej. Ich współpraca umożliwia nadanie arkuszowi odpowiedniego kąta i promienia.
Czym różni się stempel od matrycy?
Stempel naciska na obrabiany materiał, natomiast matryca stanowi dolne narzędzie, w kierunku którego przemieszczana jest blacha. Geometria obu elementów wpływa na przebieg gięcia.
Czy jedna prasa krawędziowa może korzystać z różnych narzędzi?
Tak, prasa krawędziowa może współpracować z wieloma typami oprzyrządowania, o ile są one zgodne z jej systemem mocowania, parametrami technicznymi oraz dopuszczalnym obciążeniem. Zmiana narzędzi pozwala wykonywać na jednej maszynie detale o różnej geometrii.